divendres, 21 de novembre del 2014

Ĝisdatiga enketo al katalunaj civitanoj

Se hodiaŭ okazus voĉdonado por elekti la membrojn de la kataluna parlamento, la rezulto estus jena laŭ enketo de Gesop publikigita de la ĵurnalo El Periódico:

Surklaku por grandigi

Ĉe la dekstra kolumno de la blogo vi trovos informajn ligilojn pri la diversaj partioj. Konsiderataj dekstremaj estas: CiU, C's, PPC. Konsiderataj maldekstremaj estas: ERC, Podem, ICV-EUiA, PSC, CUP. Konsiderataj eksplicite sendependiĝemaj: ERC, CiU, CUP Favoraj al libera decido/elekto far la civitanaro: Podem, ICV-EUiA, PSC. Kontraŭaj al iu ajn ŝtatŝanĝo: C's, PPC.

dimecres, 12 de novembre del 2014

Font de la Reina / Fonto de la Reĝino

La vilaĝo ĉirkaŭ la Font de la Reina estis strategia loko sur la vojo de Igualada al Piera, tio klarigas ankaŭ la iaman ekziston tie de diversaj gastejoj. Apud la arka portalo de unu tiuj gastejoj por vojaĝantoj, Can Carol (16a-17a jarcento), troveblas novklasika fonto skulptita laŭ la formo de ina brusto, el kies mampintoj elfluas akvo.
Oni kredas ke ĝi estis skulptita memore al la reĝino Peronella de Aragono, edzino de Ramon Berenguer la 4a kiu, en 1151, vojaĝante al Barcelono, trairis la vilaĝon.


dissabte, 8 de novembre del 2014

Chomsky, Fo kaj Camilleri subskribas la manifeston por la 9-N

 Chomsky.jpg
Krom tiuj, ankaŭ  Johan Cruyff, la verkisto Tariq Ali, la ĉina disidento Wuer Kaixi kaj la ĵurnalisto Ignacio Ramonet,  subtenas la tekston de la manifesto. Entute jam 25 elstaruloj aliĝis al la peto.

La teatroverkisto kaj literatura nobelpremiito Dario FO, la nordamerika lingvisto Noam Chomsky kune kun aliaj dektri mondfamuloj aliĝis al la manifesto kiu depostulas la rajton de la katalunoj decidi pri sia politika estonteco.
La liston prezidas la nobelpremiitoj Pau Desmond Tutu kaj Adolfo Perez Esquivel. Aliaj postaj aliĝantoj estis la eksfutbalisto kaj trejnisto Johan Cruyff, la ĉina disidento Wuer Kaixi, la antikva sudafrika ministro Ronald Kasrils, la pakistana verkisto Tariq Ali, la saĥarov-premiito pri Penslibereco de la Eŭropa Parlamento Hu Jia, la itala verkisto Andrea Camilleri, la irlanda verkisto Colm Tóibín, la ĵurnalisto Ignacio Ramonet, la ĉeĥa arkitekto Borek Sipek, la latva komponisto Peteris Vasks kaj la latva komponisto kaj aŭtoro de la himno de la Balta Vojo Martins Brauns.

La manifesto defendas ke , inspirite en la precedencoj de Kebekio kaj Skotlando, "la plej bona maniero solvi legitimajn internajn disputojn estas uzi la ilojn kiujn disponigas demokratio. Eviti la voĉdonadon de la katalunoj ŝajne kontraŭdiras la principojn sur kiuj baziĝas demokratiaj socioj".
Laste, la teksto alvokas al la registaroj hispana kaj kataluna kaj al siaj koncernaj institucioj por ke ili ebligu referendumon kaj postan intertraktadon "bonvolan kaj bazitan sur la rezulto".

Tradukita el la ĵurnalo El Punt Avui, sabaton 8a de novembro 2014

divendres, 31 d’octubre del 2014

Lasta enketo pri balotemo de la katalunoj


  La voĉdonoj por sendependiĝo okaze de la konsulto antaŭvidita por la 9a de novembro, laŭ nuna enketo, atingus 49'4%. Tion asertas la rezulto de enketo farita de CEO (Centre d'Estudis d'Opinió), organizo specialiĝinta en la esplorado de la opinioj de la civitanaro. Voĉdonoj kontraŭaj al la sendependiĝo estus entute 19'7% de la totalo. Dume, 12'6% el la voĉdonantoj respondus jes al propra ŝtato sed ne al sendependeco de tiu ŝtato. 7% el la enketitoj ankoraŭ ne decidis kaj 6'9% sindetenus. Ni memorigas ke la demando de la konsulto estos duopa: 1-ĉu vi deziras ke katalunio iĝu ŝtato? 2-En jesa kazo...ĉu vi deziras ke tiu ŝtato estu sendependa?                                La enketo ankaŭ informas pri la nunaj preferoj okaze de balotado por elekti la membrojn de la kataluna parlamento: ERC (Respublikana Kataluna Maldekstro, centro-maldekstruloj) venkus kaj ricevus 38-39 sidlokojn, CiU (Katalunisma dekstrularo) ricevus 32-33, PSC (Partio de la Socialistoj de Katalunio) ricevus 14-16, PP (Hispana dekstrularo) ricevus 11-13, Podem (Maldekstruloj inspiritaj de la indignula movado 15-M) ricevus 10-11, ICV-EUiA (maldekstruloj postkomunistoj) ricevus 8-9, Ciutadans (liberaloj-kontraŭsendependistoj) ricevus 8-9, CUP (radikala maldekstro) ricevus 8-9. Plia informiĝo en la kataluna: Vilaweb

dijous, 9 d’octubre del 2014

Primona historio: La peseto


http://www.fuenterrebollo.com/pesetafrancesa.gif


La peseto (hispane kaj galege peseta, katalune pesseta, eŭske pezeta) estis la legala hispana monunuo ĝis la enkonduko de la eŭro en 1999.Ĝia kompleta malapero efektiviĝis la unuan de marto 2002. 1 eŭro egalis al 166,386 pesetoj. La peseto estis dividita principe en 100 cendoj, kvankam tiu frakcio jam delonge ne estis uzata. Ĝi estis uzata ankaŭ en Andoro,kune kun la franca franko.
La Diccionario de Autoridades de 1737 (Vortaro de Aŭtoritatuloj de 1737) difinis la peseton kiel "peco kiu valoras 2 arĝentaj realoj laŭ la provinca monero, formita el ronda figuro. La nomo peseta probable venas el diminutivo de la kataluna nomo peça (peco), nomo kiun oni aplikis en la 15a jarcento al kelkaj arĝentmoneroj. El la kataluna ĝi transiris al la lingvoj de la iberia duoninsulo. Pliaj informoj en vikipedio

http://pictures2.todocoleccion.net/tc/2013/10/28/39710639.jpg
1 peseto kaj 50 cendoj, eldonigita de la barcelona urbestraro







http://www.grijalvo.com/K_galera/Una_peseta_22_07_1953_Marqu.jpg

dilluns, 6 d’octubre del 2014

La Sanktejo de la Dipatrino de Montserrat

Tiu ĉi konstruaĵo estas verko de la elstara kaj plurfaceta artisto Josep Maria Jujol, ĝia konstruado komenciĝis en la jaro 1925, danke al la kunlaboro de la lokaj vilaĝanoj kiuj sin dediĉis al la prilaborado de la necesaj pecoj konsistantaj el riverŝtonoj.
La tereno estis cedita de la familio Vives. La bazo estas ŝipforma, orientita al Montserrat. La centra parto imitas homturon (vidu: Xiquets de Valls), kaj la ĉirkaŭaj kupoloj imitas la rokojn de la Montserrata montaro.
En 1990 oni rekomencis la laborojn, kiuj estis interrompitaj pro la hispana intercivitana milito kaj la konstruaĵo estis finita kaj inaŭgurita en 1999.

Pliaj informoj (katalune): www.montferri.altanet.org
La vilaĝo Montferri en vikipedio

dissabte, 4 d’octubre del 2014

Kiam Katalunio estis suverena? Historiaj eroj

 
En la jaro 1137, la geedziĝo inter la grafo de Barcelono, Ramon Berenguer la 4a kaj Peronella, filino de la reĝo de Aragono, signifis la dinastian unuiĝon de Katalunio kaj Aragono sed ne politikan kaj socian kunfandiĝon. Temis, do, pri federacio de ŝtatoj en kiu, ĉiu el ili, plukonservis sian leĝaron kaj instituciojn, kvankam ambaŭ estis regitaj sub unu sola krono.

 

Ofte oni konsideris ke, ĉar Katalunio estis princlando kaj ne regno, ĝia povo estis malplia aŭ submetita al tiu de Aragona Krono. En nia epoko, tiu ĉi miskompreno eĉ pli akcentiĝis kiam oni komencis samidentigi la malnovajn regnojn kun la modernaj ŝtatoj: la Regno de Francio, la Regno de Hispanio,..Sed, fakte, en mezepoko, la teritoriaj titoloj, ĉu regnoj, graflandoj aŭ markizlandoj, ne estis gravaj ĉar la interrilatoj estis ĉefe inter unuopuloj: ĉu esti reĝo aŭ ĉu esti grafo samvaloris rilate al montro kaj uzo de povo.

Sekve, la grafo de Barcelono estis suverena aŭ reĝa; t.e. super li estis neniu aŭtoritatulo. Tio komenciĝis per Borrell la 2a, kiu ne renovigis la ĵuron pri fideleco al la francaj reĝoj kaj tiel estis skribite en la Traktato de Corbeil en 1258, inter Jaume I (Jakovo la 1a) kaj la reĝo de Francio, Ludoviko la 9a.
Fakte, eĉ la pakto inter Franco kaj Juan de Borbón (Johano la Burbono, avo de la nuna reĝo), pri kiu devus esti la titolo uzata de tiu lasta, havas tiun signifon: li konatiĝis kiel Grafon de Barcelono, kio en ĉiuj aspektoj, el la vidpunkto de la dinastia legitimeco, samnivelas kun la reĝo de Aragono, de Kastilio aŭ de Leono.

Tiel do, la dinastia unuiĝo kun Aragono neniel signifis kunlabori kun aliaj ŝtatoj de la duonisulo en la konstruado de tio kion oni poste nomos Hispanio. Preter la konkero de la saracena Regno de Valencio far Jaume I, la ekspansia politiko de la barcelona dinastio direktiĝis al la nordo kaj al la maro. La penetro en Okcitanion, en suda Francio, finiĝis en 1213, per la morto de la grafo-reĝo Petro la Katolika en la batalo de Muret.
Pli sukcesa estis la mara aventuro, ĉar en la jarcentoj 13a kaj 14a, la krono katalunaragona igis tributdevaj kelkajn nordafrikajn ŝtatojn kaj la regnojn de Majorko, Sardio, Sicilio kaj Napolo, la dukatojn de Ateno kaj Neopatrio kaj la graflandon de Malto.
Entute tio montras la europecan kaj mediteranean aspirojn de Katalunio.



Artikolo tradukita el Sapiens, numero 127, marto 2013.

divendres, 3 d’octubre del 2014

Kapnoticoj de Vilaweb (retgazeto)

 Els partits, compromesos a tirar endavant la consulta del 9-N
- La partioj, firme deciditaj antauenpuŝi la konsulton.
.
 'Els catalans, compromesos a fer el referèndum', notícia d'última hora a la BBC

- 70% el la katalunoj estas favoraj al la konsulto de la 9a de novembro.
.
 El govern espanyol portarà als tribunals la comissió de control del 9-N
- La hispana registaro denuncos antau tribunalo la kontrolan komisionon de la konsulto.
.
 
- Irene Rigau: "Albert Ribera" estas sukcesekzemplo de la lingva submergiĝo-sistemo".
.
 Les clatellades dels mitjans internacionals a Rajoy
- La kritikoj de la internaciaj amaskomunikiloj al Rajoy.
.
 La magnitud de la V de la Diada comparant-la amb la protesta a Hong Kong
- La grandeco de la kataluna V-manifestacio komparita kun la protesto de Hong-Kongo.
.
 El batlle del PSC de Torredembarra penja l'estelada al balcó de l'ajuntament
- La urbestro de Torredembarra (socialisto) pendigas la sendependistan flagon ĉe balkono de la urbodomo.
.
 La policia desallotja l'acampada de la plaça de Catalunya en favor del 9-N
- La polico elpelas la tendumantojn porkonsultaj de placo Catalunya (Barcelono).
.
 Una viquimarató per a fer augmentar el prestigi del català a la xarxa
- Vikimaratono por plialtigi la prestiĝon de la kataluna en la reto.
.
 El parlament català aprova la primera llei que sanciona l'homofòbia
- La kataluna parlamento aprobas la unuan leĝon kiu punas la gejfobion.
.

Fonto: Vilaweb

divendres, 4 d’abril del 2014

Haltigo de la aktiveco

La blogo Katalunio haltigos sian aktivecon dum iom da tempo. Ni memorigas ke por konsultoj kaj demandoj rilate al Esperanto en Katalunio vi povas turniĝi al Kataluna Esperanto-Asocio.

Associació Catalana d'Esperanto

dijous, 27 de març del 2014

Shakira kantis katalune

Oni jam povas aŭskulti la katalunan kanton Boig per tu (Freneza por vi) de la muzikgrupo SAU per la voĉo de la kolombia kantistino Shakira. La diskografia eldonejo Sony disponigis ĝin al la ĝeneralaj amaskomunikiloj post la apero de neoficiala versio cirkulanta en Interreto.
La temo estas aŭskultebla per laplatformoj Spotify kaj iTunes.
Krom tio, la kantistino alŝutis al Youtube videon en kiu ŝi aperas kun sia skipo dum la registrado de la kanto.
Dum ĝia prezentado de sia nova disko en Barcelono, Shakira rakontis ke ŝi decidis registri tiun temon ĉar ĝi estas unu el la preferataj de sia amato, la futbalisto Gerard Piqué kaj ankaŭ ĉar tiu estas unu el la plej belaj kantoj el ĉiuj kiujn ŝi aŭdis iam antaŭe, laŭ propra diro.
La kataluna kanto aperas nur en la luksa eldono de la albumo kaj ne estas mostrata en la oficiala prezento-video de la kantistino.
Tamen en la du versioj de la disko ja aperas hispanlingva versio de la kanto kun la titolo Loca por ti.
Fonto de la informo: Ara
.

divendres, 14 de març del 2014

Valencilando restas sen katalunlingva televido


Post ĵusa kolektiva maldungo de 952 laboristoj okazinta en la institucia Valencilanda Radio-Televido (RTVV), mardon la 5an de novembro matene la Valencilanda Alta Kortumo publikigis verdikton nuligantan ĝin. La saman tagon vespere Alberto Fabra, prezidanto de la valencilanda registaro, anoncis la tujan fermon ― tiel frue kiel “la leĝaro ĝin permesos” ― de la “publika” societo. En la sama anonco, li asertis, ke ne estas sufiĉe da mono por redungi la laboristojn maldungitajn kaj teni la ĉefajn celojn de lia registaro, kiuj laŭ li estas “eduko, sano kaj sociala politiko”. La tuta estraro de RTVV demisiis pro manko de fido al la valencilanda registaro. Tio kaŭzis du tagojn de memmastrumado, dum kiuj la laboristoj regis la entreprenon, sed rapide estis nomumita nova estraro por definitive likvidi ĝin. La 27an de novembro la regiona parlamento, kie la partio de Fabra (Popola Partio, PP) havas la plimulton de parlamentanoj, aprobis la fermon de la societo. Je la 0a horo de la 29a de novembro la valencilanda registaro provis fermi la instalaĵojn de RTVV. La radiostacio tuj ĉesis elsendi, sed la laboristoj de la televida produktejo tenis sin firmaj kaj daŭrigis la elsendon ĝis la 12 h 19, kiam la likvidanta komisiono, akompanata de la polico, eniris la konstruaĵon kaj ĉesigis ĝin. Post multaj provoj, finfine Valencilando restis sen katalunlingva televido...+

Bv. plulegi la originalan artikolon ĉe Eŭropa Maldekstro.

dilluns, 10 de març del 2014

La historio de nia movado (memorigo-atentigo pri specifa verko)

 
21 artikoloj pri la Esperanto-movado en la katalunlingvaj teritorioj dum la periodo 1900-1940.
Verko prezentita ankaŭ kaj antaŭ nelonge en Ĉuvaŝio.

divendres, 7 de març del 2014

Kvar virinoj ĉe la pinto de la ŝanĝoj

Maldekstre-dekstren:
Muriel Casals (prezidanto de Òmnium Cultural , ĉefa katalunia kulturorganizo), Carme Forcadell (prezidanto de ANC, Kataluna Nacia Asembleo), Ada Colau (ĉefreprezentanto de PAH, Platformo de Afekciatoj pro Hipoteko) kaj Teresa Forcades (kunfondinto de la Konstituiga Kataluna Procezo)