dissabte, 14 de juliol de 2018

Hodiaŭ en Barcelono, denove miloj da homoj por la libereco

Klaku ĉi tie

"Eĉ ne unu paŝon malantaŭen" Muzikvideo dediĉita al prizonuloj kaj ekzilitoj


Diversaj kantaŭtoroj kaj muzikgrupoj komponis la kanton Ni un pas enrere! por omaĝi la politikajn prizonulojn kaj la ekzilitojn, krom aliajn punitajn sendependismajn gvidaktivistojn kaj la homojn kiuj ebligis la referendumon de la pasinta 1a de oktobro. Els Catarres, Buhos, Brams, Sopa de Cabra, Gossos, Gemma Humet kaj Cesk Freixas estas kelkaj el la muzikistoj.

Lasta bildo => [Us volem a casa = Ni volas vin hejme]

Ĉe Vilaweb eblas legi la tekston de la kanto (en la kataluna)

divendres, 13 de juliol de 2018

Malkovrita manuskripto kiu konfirmas la naskiĝon de la kataluna registaro en la jaro 1359

Escut de la Generalitat a la façana del Parlament

La dokumento, el la dekkvina jarcento, estis misklasigita en la Arkivejo de la Aragona Krono

Manuskripto, kiu estis mise katalogita en la Arkivejo de la Aragona Krono,konfirmas ke La Generalitat (Kataluna Registaro) naskiĝis en 1359. La dokumento, kiu kompilas la originalan normaron de La Generalitat de Catalunya, estis lokalizita de Pere Ripoll, doktoro pri Juro per la Universitato Pompeu Fabra.

La manuskripto, nomata Llibre dels vuit senyals (Libro de la ok signaloj), estis verkita inter 1415 kaj 1425.

Ripoll trovis la manuskripton dum lia laborado pri sia tezo "Llibre dels Vuit Senyals (15th century): an Edition, Legal and Comparative Study", en kiu li planis studi la instituciojn aperantajn en tuta Eŭropo kun celoj similaj al tiuj de la Diputació General (Generala Deputitejo aŭ Kataluna Registaro, nome Generalitat).
La tezo atingis la poentrangon "eminenta"- kun laŭdo (cum laude).

La eltrovaĵo permesos studi la ĝerman jurreĝimon de La Generalitat. Oni ĝin redaktis responde al la nekomprenemo kiun la Ĝenerala Deputitejo vekis ĉe la Trastamara dinastio, kiel klarigis Ripoll en Catalunya Ràdio:
"Ĝi celis montri leĝan solidecon kaj juran bazon kiuj ne dependis de la reĝo kaj kiu povis esti modifata nur pere de pakto inter leĝdonaj korpoj kaj la reĝoj. Temis pri institucio separita de la monarkio".
La UPF (Universitato) informas ke la dokumento kompilas la normojn kaj jurkampon aprobitajn de la Kataluna Parlamento, kiu donis al la institucio povon sur la tereno de jura kaj administra memorganizado, financoj kaj impostado. Ĝi ĝuis ankaŭ financan blendadon.
Tomàs de Montagut, profesoro pri Juro en la univesritato UPF kaj kundirektoro de la tezo, ankaŭ valorigis la gravecon de la manuskripton:
"Ĝi evidentigas ke Katalunio estis duisma monarkio, en kiu la reĝo devis pakti kun la parlamento, kaj la normaro kiu blendis tiun ĉi juran paktismon troveblas en la libro."

Fonto: TV3

Narcís Monturiol, elstara inventisto

(Artikolo en Vikipedio)



dimecres, 11 de juliol de 2018

La Rumba catalana (La kataluna Rumbo)



La Rumba catalana (Kataluna Rumbo) estas ĝenro disvolvita fare de la kataluna cigana komunumo de Barcelono, ekde la 1950-aj jaroj. Ĝia ĉefa trajto estas la pruntepreno de ritmoj de la flamenka rumbo kun influaĵoj de rock kaj kubana muziko.
Pli konkrete, ĝi naskiĝis en la kvartaloj Gracia,  Hostafrancs kaj carrer de la Cera (Strato de la Vakso). La ĝenro baziĝas sur la fandiĝo de andaluzaj kantoj el leĝera sono kun  bazaj kleoj afriko-kubanaj. La ritmo estas 4/4 kaj regiloj de guarancho kaj sondanco (antila danctipo).
La rumbon akompanas voĉoj kaj aplaŭdoj kun gitaro, diverstipaj drumiloj, iom post iom riĉigata per blovinstrumentoj, pianoj, elektraj basgitaroj kaj klavaroj. Nuntempe, la artisto Oscar Casañas inkluzivigis hiphoptrajtojn en la katalunan rumbon  
La ĉefaj reprezentantoj kaj popularigantoj de la kataluna rumbo en Barcelona estis Peret, Antonio González "El Pescaílla" kaj Josep María Valentí "El Chacho". Pli aposteriore menciindas Las Grecas, Los Amaya kaj la triopo Rumba Tres.
Gato Pérez, revigligis la rumbon en la 1970-aj jaroj. Per tio komenciĝis nova epoko en tiu ĉi ĝenro, kun novaj kreaĵoj kiuj alproksimigis la rumbon al jazo kaj salso.
En la 1990-aj jaroj la evoluon gvidas kantistoj kaj ensembloj kiel Sabor de Gracia, La Cabra Mecánica, Estopa, Melendi, Ojos de Brujo....kiuj aldonas novajn stilojn, svingo, skao, regeo, ktp. per kio naskiĝas la tiel nomata rumba fusión ( rumba fandiĝo)
La ĉefaj renovigistoj estis Manu Chao kaj lia grupo Mano Negra. Tiu ĉi subĝenro estas influita de la Nova Flamenko (Kiko Veneno, Mártires del Compás, Pata Negra). Elstaras sur tiu kampo la katalunaj Muchachito Bombo Infierno, La Pegatina, Txarango, Bongo Botrako, La Troba Kung-fú, La Família Rústika, Bonobos Música kaj Banda del Panda.

dissabte, 30 de juny de 2018

Fierfestivalo LGBTI en Barcelono solidaras kun migrantoj kaj rifuĝintoj


Ĉijare la festivalo LGBTI aparte solidaris kun migrantoj kaj rifuĝintoj kaj plenplenigis la stratojn de Barcelono

Post kvardek jaroj, la parado denove paŝis tra la fama bulvardo Ramblas

Kiel kutime, oni manifestaciis por la rajtoj kaj libereco de lesbaninoj, gejoj, ambaŭsekemuloj, transeksuloj kaj aliaj homoj kun diversaj seksecoj. La unua parado-prezento, organizita de Pride Barcelona, iris tra strato Paral·lel. La dua, de la Unueca Komisiono por la 28a de junio, eliris el placo Universitato kaj trairis Ramblas-promenejon.
En iliaj diskursoj oni emfazis la rajtojn de rifuĝintoj kaj migrantoj. La ĉefa slogano  estis: Fiero estas   Bonvenigi - Barcelono kun la rifuĝintoj LGTBI. Dua slogano estis: Ni haltigu la malamon kaj la LGTBI-fobion.
Ankaŭ estis legita manifesto kontraŭ la rasismo kiu troveblas interne de iliaj kolektivoj.

Fonto: Vilaweb


La festivalo en 2017

dimarts, 19 de juny de 2018

Fragmento el "La Inquisición" (La Inkvizicio)

"Preskaŭ samtempe ekflamis la tiel nomataj ribeloj en Teruelo, Valencio, Ilerdo, Barcelono kaj aliaj urboj de Katalunio. La rezisto estis tiel obstina ke, Fernando (la reĝo) kredis oportune severe interveni por ĝin fini. Tamen li bezonis pli ol du jarojn por sufoki la ribelintojn, gvidatajn de kelkaj nobluloj.
Barcelono, pli ol iu ajn alia, rimarkiĝis pro sia kuraĝa opozicio; la loĝantoj de tiu urbo kaj  de la tuta provinco absolute rifuzis submetiĝi al la moderna Inkvizicio kaj agnoski la aŭtoritatecon de Torquemada. Oni intermetis  ĉiujn eblajn obstaklojn antaŭ ol permesi la enkondukon de la reformoj de la Sankta Ofico en la provincon kaj la submetiĝon de la katalunoj.
Same okazis en Majorko kaj Menorko, kies loĝantoj ankaŭ rifuzis la Inkvizicion dum ok jaroj kaj, sekve, ĝi ne ekagadis ĝis 1490."

Elhispanigita fragmento el:
Historia General de LA INQUISICIÖN
Verkis france: Mr. Leonardo Gallois
Tradukis hispanen: Francisco Nacente
Eldonjaro: 1869 (en Barcelono)

Legeble en Vikipedio ankaŭ:
Nigra legendo de la Inkvizicio
La sekretaj arkivoj de la Inkvizicio


Ekster Vikipedio:
Inkvizicio: inter historiaj dokumentoj kaj nigraj legendoj
La flamado de sorĉistinoj
La sorĉistin-persekutoj: rerigardo kaj reinterpretoj


La Inkvizicio pentrita de Francisco de Goya

dissabte, 16 de juny de 2018

La kataluna lingvo dum la lastaj jaroj

(Rekta transkribo el NUNTEMPE)
Dum dek jaroj, de 2003 al 2013, de kiam oni havas la lastajn datumojn, la kataluna lingvo perdis 300mil kutimajn parolantojn en Katalunio. Malgraŭ ĉi tio, la nombro da junuloj, kiuj havas la katalunan kiel kutiman lingvon, inter la jaroj 2008 kaj 2013 kreskas de 31.5% al 36.4%. Ĉi tiuj estas kelkaj el la datumoj de InformeCAT 2018 kiujn publikigis la 8an de junio Plataforma per la Llengua, la neregistara organizaĵo kiu defendas kaj zorgas pri la kataluna lingvo.
La analizado pri ĉi tiuj datumoj kondukas al la konkludo ke dum ĉi tiu periodo malkreskis la nombro da parolantoj de la kataluna, kaj en absolutaj kaj en relativaj nombroj, sed la absoluta nombro de homoj kiuj kapablas paroli la katalunan restas sur 10 milionoj.
La prezidanto de Plataforma per la Llengua, Òscar Escuder, diris ke “la venontajn jarojn karakterizos la fakto ke la kono pri la kataluna lingvo estos ĝenerala, sed la socia uzado de la lingvo estos pli alta aŭ malpl alta depende de la konteksto, la komunika situacio, la teritorio kaj, precipe, la lingva konduto de la parolantoj”. Sur ĉi tiu direkto kaj laŭ alia datumo de la informo, pli ol 70% de la homoj en Katalunio kaj Balearaj Insuloj kiuj scipovas la katalunan, ŝanĝas je lingvo kiam al ili oni kontestas en la kastilia.
Escuder emfazis ke “estas grave ke de gepatroj al gefiloj, de geavoj al genepoj, inter geamikoj, oni konservu la katalunan kiel komunan lingvon de nia vivo kaj de niaj ĉiutagoj”, ĉar tiu estas pla plej natura maniero fari ke nia lingvo estu viva kaj utila. La informo enhavas ankaŭ la pozitivan datumon ke 56% de la gefiloj de la enmigrintoj kiuj alvenis Katalunion, tio estas la dua generacio, parolas la katalunan kun siaj gefiloj.
Pri la lerneja sistemo, la informo diras ke tiuj parolantoj de la kastilia kiuj ĉeestas katalunlingvajn lernejojn regas je 20% (kaj eĉ en superaj matematikaj kapabloj) pli multe ol tiuj kiuj ne lernas en katalunlingvaj lernejoj.
En Valencilando komenciĝas lingva instrumodelo kiu enkondukos 100 000 lernejanojn al la lernado de la kataluna lingvo.
La parolantoj de la kataluna lingvo estas 68.7% el la tuta loĝantaro de la teritorioj de la kataluna lingvo, kaj la homoj kiuj asertas ke ili komprenas la lingvon kreskas ĝis 91.5%. Se en 2003 2milionoj 584mil 900 homoj pli aĝaj ol 15 jaroj havis la katalunan kiel kutiman lingvon, en 2013 havis ĝin 2 250 300. La kastilia lingvo evoluis de 2 650 300 kutimaj parolantoj al 3 172 600.
En la Aragona Strio 49.6 % de la loĝantoj kutime parolas la katalunan por paroli kun la amikoj. Oni povus aldoni 12.5% da homoj kiuj en sama proporcio uzas la kastilian. Pro ĉi tiu 62.3%, la Aragona Strio estas la regiono kie plej multaj homoj uzas la katalunan lingvon en siaj amikaj rondoj, super Andoro (54.1%), Balearaj Insuloj (49.1%), Katalunio (47.6) kaj en la historie katalunlingvaj regionoj de Valencilando (43.6%). En Algero, 19.0% de la homoj kutime parolas la katalunan kun siaj amikoj.
Amaskomunikado
Kreskas la konsumado da radio, televido, kino, teatro, libroj, muziko kaj revuoj en la katalauna lingvo. La jaro 2017 postlasis la pozitivan detalon ke ekfunkciis publika televido katalunlingva en Valencilando (À Punt), en Norda Katalunio homoj povas nur spekti du minutojn tage da kataluna lingvo en la franca publika televido.
Malmultaj helpoj
La publika administracio malhelpas la katalunan lingvon. Ĉi tio okazas, ekzemple, en la publikaj helpoj al muziko en Katalunio. Pli konkrete, la 60.7% da publikaj subtenoj al muziko estis destinitaj al projektoj kie la kataluna lingvo estas sub 25%. Samtempe, ili restas limigitaj al grupoj aŭ agantoj kies oficiala rezido estas en Katalunio, tiel ke restas ekster ili ĉiuj projektoj de aliaj partoj de la lingva teritorio.
Industrio kaj aŭto
Dum la jaro 2017, en Katalunio, Valencilando kaj Balearaj Insuloj oni vendis 361mil 648 novaj aŭtoj (29% el la vendoj de la tuta regno Hispanio), kaj kun Andoro la sumo atingas 364mil 334. Ĉi tio signifas ke en 2017, nur tie kie la kataluna lingvo estas oficiala, oni vendis pli multajn aŭtojn ol en Svislando, Ĉeĥio kaj Portugalio. Sed la diferenco kun ĉi tiuj merkatoj estas ke la kataluna lingvo estas la nura lingvo kiu preskaŭ forestas en retpaĝoj, katalogoj, biriloj muntitaj en aŭtoj aŭ en la plurmedia sistemo.
Libroj kaj diskoj
En 2016 la kataluna lingvo atingis historian nombron en la produktado da diskoj en la kataluna lingvo, kiu superis la milon (1 050 produktitaj diskoj). La absoluta nombro da libroj eldonitaj en la kataluna lingvo estis de 11 343 titoloj en 2016. La eldona sektoro spertis ankaŭ kreskon de vendoj por tria sinsekva jaro, je konsiderinda 3.6% kompare kun la antaŭa jaro, laŭ datumoj de Katalunio kaj Valencilando liveritaj de la Asocio de Eldonistoj en la Kataluna Lingvo. La vendoj kreskis sen kresko da titoloj kompare kun la jaro 2015, kio indikas ke la eldonaĵoj vendiĝis pli multe.
Radio kaj kino
Sep el dek aŭskultantoj aŭdas radion en la kataluna lingvo. La konsumo da revuoj en la kataluna lingvo kreskis je 15.8%. La konsumo da kino en la kataluna kreskis je 2.7% kompare kun la antaŭa jaro. La konsumado de kinartaj filmaĵoj en interreto (21.1%) superas tiun de kinejoj (7.3%). Dum la lastaj du jaroj oni kreis kvin ludojn por PlayStation 4 kun versio en la kataluna lingvo.
Bankoj
Dum la lastaj jaroj multaj lokaj bankoj en kiuj oni laboris en la kataluna lingvo kunfandiĝis en grandaj bankoj kiuj laboras ĉefe en la kastilia, kio malmultigis la uzadon de la kataluna lingvo la oficejoj. La lingvo malkreskis je naŭ punktoj en Balearaj Insuloj kaj 12, en Katalunio.
Magistroj
Plimultiĝis la proporcio da magistroj en la kataluna lingvo en la katalunaj publikaj universitatoj por la unua fojo dum kvin jaroj. La kataluna estas la lingvo kiun oni plej multe lernas: 17% el la studentoj registras sin en kursoj por lerni ĝin

Homkolonoj por la libereco en la naskiĝurboj de enkarcerigitoj kaj ekziliĝintoj

Dekkvin homturaj teamoj partoprenis en iniciato por memori la ok monatojn de kiam estis malliberigitaj la sociaj aktivistoj konataj kiel els Jordis (la Georgoj)

La homkolonoj por la libereco stariĝis hodiaŭ en diversaj urboj de Katalunio por postuli la liberecon de la politikaj prizonuloj kaj la revenon de la ekzilitoj: Amer, kie naskiĝis Carles Puigdemont; Torroella de Montgrí, Dolors Bassa; Sant Vicenç dels Horts, Oriol Junqueras; Caldes de Montbui, Raül Romeva; Terrassa, Josep Rull kaj Lluís Puig; Parets del Vallès, Jordi Turull; Santa Perpètua de Mogoda, Jordi Cuixart; Vic, Marta Rovira; Sallent, Anna Gabriel; Xerta, Carme Forcadell.

Kelkaj teamoj konstruis kolonojn ankaŭ antaŭ la koncernaj hispanaj malliberejoj.Spektu la raporton ellaborita de la kataluna televido TV3