dilluns, 30 de desembre del 2013

Solvo au dissolvo, jen la demando

Pro-independence protesters in Barcelona. Demotix/Mario Roldan. All rights reserved.

"Katalunio devus insisti pri tio ke, ne temas pri secesio sed pri la dissolvo de la hispana ŝtato. Katalunio estas ties esenca parto. Se katalunio sendependiĝos, Hispanio, tiel kiel ĝi estas konceptita nun, ĉesos ekzisti, kaj la ŝtatoj rezultantaj devos esti konsiderataj heredantoj de la dissolvita ŝtato". "Tio ĉi gravas el la vidpunkto de la aparteno de katalunio al Europa Unio, kaj same aplikiĝas al la hispania postrestaĵo: aŭ ambaŭ plurestos en EU aŭ ambaŭ ekrestos for". "Hispanio sen Katalunio estus malsama lando. Mi ne vidas kial nur Katalunio devus peti re-aliĝon al EU. Atingintaj tiun situacion, ankau Hispanio devus fari same".

Fragmento el intervjuo de ĵurnalo Ara al Ana Stanic, advokato specialiĝinta pri solvo de internaciaj konfliktoj.
Fonto: El Singular
Artikolo de Ana Stanic por Open Democracy (angle)

dissabte, 14 de desembre del 2013

Nova paŝo al memdecido de Katalunio



12/12/2013. La kataluna registaro kaj subtenaj partioj de la parlamento prezentas la tekston por la konsulto pri la (sen)dependeco

Ĉu vi volas ke Katalunio iĝu ŝtato?
-Jes
-Ne
Se vi respondis jese, ĉu vi volas ke tiu ŝtato estu sendependa?
-Jes
-Ne

Superrigardo al la sinsekvo de la politikaj eventoj ĝis nun:

2009 - Arenys de Munt okazigas la unuan eksteroficialan konsulton pri la sendependeco de Katalunio. La partopreno estis 41% kaj la jesoj atingis 96,2%.
2009 - Berga aprobas proponon demandi al la civitanaro pri la sendependeco. kelkaj aliaj magistratoj sekvos baldaŭ la ekzemplon.
2009 - Oni starigas la Nacian Kunordigo-organizon por la Konsulto pri la Sendependeco.
2010 - La kataluna parlamento ratifas la rezoluciojn de 1989 kaj 1998 pri la rajto al memdecido kaj montras sian subtenon al la popolaj konsultoj pri la sendependeco.
2010 - Verdikto de la Konstitucia Tribunalo pri la KatalunaStatuto aprobita en 2006, kiu malvalidigas jure la nacian kvaliton de Katalunio, deklaras kontraŭkonstituciaj 14 artikolojn kaj modifas la tekston de  27 aliajn.
2010 - Amasa manifestacio en Barcelono sub la devizo Ni estas nacio, ni decidas. Partoprenis unu miliono de homoj laŭ la Urba Polico.
2010 - 73 Municipoj deklaras sin ekskluditaj de la konstitucio kaj subskribas  en Sant Pere de Rodes la Municipan Engaĝigon pri Suverenismo.
2010 - CIU venkas en la elektoj por la Parlamento kun la ĉefprogramero proponi fiskan pakton al la hispana registaro.
2010 - La Suprema Tribunalo postulas al la Generalitat (Kataluna Registaro) apliki la verdikton kontraŭ la lingva submergiĝo en la lernejoj.
2011 - Jordi Pujol, eksa kataluna prezidento, informas ke li jam elĉerpis la argumentojn kontraŭ la sendependeco kaj opinias ke la katalunoj ne plu estas protektitaj de Konstitucio.
2011 - La movado pri la konsultoj kaj aliaj organizoj interkonsentas la kreon de la Kataluna Nacia Asembleo (KNA).
2011 - Enketo de CEO pri la sendependeco. Post respondo al (jes/ne)-demando: 42,9% voĉdonus  por kaj 28,2 kontraŭ.
2011 - Hispania balotado. PP atingas absolutan majoritaton. Rajoy iĝas prezidento.
2011 - Oni starigas en Vic la Asocion de Municipoj porla Sendependeco.
2012 - Konstitua Asembleode la KNA. Carme Forcadell estis elektita prezidantino.
2012 - “Bonan nokton, mi ne volas pagi”.Josep Casadellà decidas ne pagi ĉe la budo sur la aŭtoŝosea pagejo dum la ŝtato senpagigas la madridajn.. La ago estas filmita kaj publikigita en la sociaj (inter)retoj. Naskiĝas la movado No vull pagar (Mi ne volas pagi), kiun aktive partoprenos miloj da katalunoj.
2012 - La Kataluna Parlamento aprobas rezolucion pri nova fiska pakto prezentota al la hispana registaro.
2012 - La tiujara Kataluna Nacia Festo estas partoprenata de ĉ. unu miliono kaj duono de homoj kun la devizo Katalunio,nova ŝtato de Eŭropo.
2012 - La kataluna prezidento, Atur Mas, subtenas la manifestantoj kaj akceptas ke Katalunio bezonas ŝtatstrukturojn.
2012 - Kunveno en Madrido kun Mariano Rajoy pri la nova fiska pakto. La hispana prezidanto rifuzas entute la proponon. Kvin tagojn poste, Mas kunvokas al anticipaj elektoj kaj la plej multaj el la katalunaj partioj inkluzivigas la prisendependan konsulton en siaj programoj.
2012 - CIU estas la venkinta partio tamen perdinte subtenojn, dum kreskadas rimarkinde ERC, kiu fariĝas la dua ĉefa forto. CUP eniras la parlamenton unuafoje. 2/3 el la parlamentaj membroj subtenas la konsulton.
2013 - Via Catalana por la Sendependeco. Nova amasa mobilizado de la civitanaro, homĉeno kiu trairas la tutan landon de unu ekstremo al la alia. La parlamento kreas komisionon pri la rajto al memdecido. PSC rezignas partopreni ĉar ĝi ne volas ke la afero okazu sen la konsento de la hispana ŝtato.
2013 - CIU, ERC, ICV-EUiA kaj CUP interkonsentas la enhavon de la demando kaj la daton de la konsulto: la 9an de novembro de 2014.



Fonto el la esperantigo: El Punt Avui
Noto: Klarig-ligoj pri la katalunaj partioj vi trovos en la dekstra kolumno de la blogo.


dijous, 5 de desembre del 2013

divendres, 22 de novembre del 2013

Lasta enketo pri balotemo

CEO: Centre d'Estudis d'Opinió / Studcentro pri Opinio
ERC: Esquerra Republicana de Catalunya / Respublika Maldekstro de Katalunio
CiU: Convergència i Unió / Konverĝo kaj Unuigo (federacio de du centro-dekstraj partioj)
ICV: Iniciativa per Catalunya - Verds / Iniciativo por Katalunio - Verduloj
CUP: Candidatura d'Unitat Popular / Popolunueca Kandidataro
C's: Ciutadans-Partit de la Ciutadania / Civitanoj-Partio de la Civitaneco (liberala, kontraŭnaciisma)
PSC: Partit dels Socialistes de Catalunya / Partio de la Socialistoj de Katalunio
PP: Partit Popular / Popola Partio

La enketo celas ilustri la eblan konsiston de la kataluna parlamento se la balotado okazus nun.

En alia fako de la enketo oni povas trovi la jenan respondaron pri la eventuala sendependiĝo de Katalunio:

Por: 54,7%

Kontraŭ: 22,1%

Sindeteno: 15,7%

Ne scias: 4,9%

Fonto: Vilaweb

dimecres, 20 de novembre del 2013

Aznar sendus la katalunan prezidenton al prizono

Kadre de publika konferenco, la hispana eksprezidento José Maria Aznar manifestis sian proponon enkarcerigi la nuntempan prezidenton de Katalunio se ĉi lasta fine kunvokas la katalunojn al balota konsulto pri la preferata statuso de Katalunio rilate al Hispanio, t. e., demandi al la katalunoj ĉu ili volas plu esti parto de Hispanio aŭ ĉu ili volas sendependiĝi.

En respondo al tiu deklaro, Artur Mas, la kataluna prezidento asertis ke la prelego de Aznar estas malnova, eksmoda kaj freneza.
Francesc Homs, la voĉreprezentanto de La Generalitat (kataluna aŭtonoma registaro), petis al la prezidento Rajoy admoni la eksprezidenton (ni memoru ke ambaŭ apartenas al la sama partio) pro asertoj kiuj pensigas pri la sintenoj de la antaŭa reĝimo (frankismo).

fonto: Vilaweb

dilluns, 18 de novembre del 2013

Universalaj katalunoj

Provizora listo de katalunoj (denaskaj aŭ forte ligitaj al Katalunio) kiuj alportis ion valoran aŭ interesan al la mondo:
Antoni Gaudí (arkitekto), Antoni Tàpies (artisto), Carmen Amaya (dancistino), Charlie Rivel (klauno), Enric Bernat (inventisto), Ferran Adrià (kuiristo), Francesc Ferrer i Guardia (pedagogo), Ignasi Barraquer (kuracisto), Joan Manel Serrat (kantisto), Joan Miró (artisto), Joan Oró (sciencisto), Josep Carreras (kantisto), Margarida Xirgu (aktorino), Miquel Barceló (artisto),Jordi Savall (muzikisto), Josep Trueta (kuracisto)Miquel Servent (verkisto), Montserrat Caballé (kantistino), Narcís Monturiol (inventisto), Pablo Picasso (artisto), Pau Casals (muzikisto), Pep Guardiola (trejnisto), Ramon Llull (filozofo), Roser Capdevila (verkistino), Salvador Dalí (artisto), Salvador Espriu (verkisto), Sergi López (aktoro), Vicent Ferrer (misiisto), Victòria dels Àngels (kantistino). -

dijous, 7 de novembre del 2013

Fermo de la publika valencilanda televido

Artikolo de Vicent Partal, direktoro de Vilaweb

 La valencia aŭtonomio (kaj la aliaj) en danĝero

La graveco fermi la valencian publikan televidon  (RTVV) ne povas esti mildigita per la demagogiaj argumentoj ke tio necesas por la savado de sanservoj aŭ edukado. La Partio Populara ne posedas kredindecon pri la defendo de la publikaj sanservoj, sed eĉ se ĝi posedus, la fakto elimini la publikajn televizion kaj radion estas multe pli ol simpla fermo de servo: tiu ago rekte atakas la esencon de la aŭtonomio, ĝi atakas la ekziston de singulara valencia personeco.

Ni estu honestaj. En Hispanio, la kreskanta ideologio estas tiu kiu penadas por nuligi la aŭtonomion, la aŭtonomiojn. Des pli tiujn kun "specialaj" karakteroj, lingvoj, kulturoj, naciecoj, la ne kastiliaj naciecoj,...tiu estas la projekto de la Partio Populara, la partio de Rajoy, de Fabra, de Bauzá, tiu estas la projekto de UPyD (Unuiĝo Progreso kaj Demokratio) kaj de rimarkinda parto de la Partio de la Socialistoj  (PSOE), pli kaj pli severa kaj senhonta.

Ĉiuj ili volas forviŝi tion kion ili konsideras historia eraro. Ili volas fini la politikon bazita sur aŭtonomioj, transformante ilin al administraj ŝtatteritorioj, al centroj por distribuado de servoj, leĝe centralizitaj. Tial oni fermas nun Canal 9 (la valencia publika kanalo), tial oni atakas la nunan eduksistemon per la leĝo Wert, tial oni monsufokigas niajn instituciojn ekskuzante sin per la deficit-argumento, tial...

En la estonto de Hispanio ne estas loko por valenciismoj, per iu ajn el la velenciismoj: nek por la kataluniemaj, nek por la malkataluniemaj, nek por la tria vojo (federaciismo). La futuron kiu hispanoj deziras por la ŝtato, kiel administra organizaĵo, estas retroiri al 1974 kaj ke la aŭtonomio, specife la politika aŭtonomio, restu en la memoro kiel nur transa koŝmaro. Finiĝis unu etapo kaj komenciĝas nova. En tiu nova, valencianoj kaj aliaj homoj devos plani celojn klare kaj firme, ekster Hispanio.

Pri la parentezoj respondecas la tradukinto: Karles Berga

dimarts, 24 de setembre del 2013

La Konstitua Procezo

En Katalunio, la Konstitua Procezo estas socia movado kiu iĝis publika la 10an de aprilo 2013. Ĝin oni kreis por antaŭenpuŝi iniciaton kiu celas ŝanĝon en la socia, politika kaj ekonomia modelo. Ĝi strebas ankaŭ al la fino de la kapitalismo kaj al sendependeco.

La unuaj iniciatintoj estis Arcadi Oliveres kaj Teresa Forcades. Jam estis publikigita la
Manifesto por la kunvoko de konstitua procezo en Katalunio. Kun la celo atingi la maksimuman nombron de aliĝantoj. Nur dum la unua semajno jam aliĝis pli ol 10.000 homoj.

Oni konstatis ke la grandaj mobilizadoj de la lastaj du jaroj montris potencialon por la socia batalado kaj vastan rifuzon de la politikoj kiuj pretendas solvi la krizon rekompensante al iliaj kaŭzantoj dum la plej multo de la popolo enŝuldiĝas por la tuta vivo.

Tial ni asertas ke la nuntempa politika, ekonomia kaj institucia modelo fiaskis kaj nepras krei novan modelon politikan kaj socian. Por tion atingi ni konsideras necese antaŭenpuŝi pripensan kaj kunfluan procezon kun ampleksa, plurala kaj partopreniga bazo kiu gastigu la tre diversajn kolektivojn kiuj jam delonge laboradas por pacaj kaj demokratiaj ŝanĝoj.

Tial oni proponis organizi kandidatiĝon, kiel eble plej ampleksa, por la venonta balotado al la Kataluna Parlamento. Ĝi havos la celon pledi por la Kunvoko de Konstitua Asembleo, kiu difinos novan ŝtatmodelon kaj sociekonomikan ordon.

Jen la dek bazaj punktoj de la Manifesto:

1 - Elproprigo de la privataj bankoj, defendo de publikaj kaj etikaj bankoj, bremso de la financa spekulado, justa fiskagado, aŭditado de la ŝuldo kaj ĉeso de la pago al  la mallegitima ŝuldo.

2 - Dignaj salajroj kaj pensioj, ne al maldungoj, reduktigo de la labora hornombro kaj distribuo de ĉiuj laborlokoj, inkluzive de hejmlaboroj kaj vartlaboroj ĝis nun ne pagitaj.

3 - Partopreniga demokratio, balotreformado, kontrolo de elektitaj postenuloj, elimino de la privilegioj de la politikistoj kaj severa persekuto de la korupto.

4 - Dignaj loĝejoj por ĉiuj homoj, haltigo de la elhejmigoj kaj liberigo de la domŝuldo per redono de la loĝejo, kun retroaktiva karaktero.

5 - Ne al privatigo, renversigo de la politikoj kiuj malpliigas servojn kaj potencigo de la publika sektoro sub socia kontrolo.

6 - Rajto pri la propra korpo kaj ne al la ĝenra perforto.

7 - Ekologia rekonvertiĝo de la ekonomio, elproprigo kaj socialigo de la energiaj entreprenoj kaj suvereneco pri nutrado.

8 - Civitanaj rajtoj por ĉiuj, ne al ksenofobio kaj nuligo de la leĝo pri eksterlandaneco.

9 - Publikaj amaskomunikiloj sub demokratia kontrolo, liberaj interreto kaj programaro kaj elmerkatigo de la kulturo.

10 - Internacia solidareco, ne al militoj, Katalunio sen armeo kaj for de NATO.


dimarts, 17 de setembre del 2013

Victi vincimus (venkitaj ni venkis)



"Iom antaŭ la disfalo de Barcelono, la generalo Villarroel komisiis iun asistanton, Martí Zubiria, iri al ekstero kun la misio konvinki la markison Poal konduki siajn trupojn en la urbon ĉar la atako de la burbonoj estis tuj okazonta. Poal rifuzis la proponon, asertante ke tio estus senutila peno. Ili arde diskutis, tiom ke eĉ la akompanantoj de Zubiria decidis resti ĉe Poal. En tiu preciza momento, Zubiria estis la barcelona armeano kiuj plej bone konsciis ke Barcelono estis jam komdamnita. Kion li faris?  Li revenis al la urbo.
Iamaniere, la suverenisman movadon oni povas interpreti kiel lukto inter ŝtataj fortoj kaj popolaj fortoj.
La scenaro permesas nuancojn, kompreneble: La ŝtato posedas ankaŭ popolbazajn organizojn kiuj ĝin subtenas kaj, siaflanke, la Generalitat (kataluna registaro) posedas instituciajn ilojn. Sed esence estas kiel dirite. La baza impulso de la suverenismo, ĝia spronfonto, venas el la socia bazo kaj la ĉefaj malhelpoj al ĝiaj depostuloj staras ĉe la ŝtataj institucioj kaj mekanismoj. Ŝtato kiu disponas pri povegaj instrumentoj. Ĝi havas la forton, la monopolon pri la forto; ĝi havas diskonigilojn, zelotojn kaj zelotajn diskonigilojn. Ĝi havas grandegan aron da iloj por premi homojn kaj kolektivojn. Male, la popolaj fortoj, al kiuj ĝi frontas, nur havas siajn korpojn, siajn volojn kaj sian memorganizemon. Kiel homoj, finfine, ili eraras, hezitas, posedas limigitajn fortojn. Kial Zubiria revenis al Barcelono?
Ni neniam scios. Verŝajne pro fideleco al Villarroel, al kelkaj konkretaj homoj. Mi ŝatas pensi ke li revenis pro la sama motivo kiu hieraŭ puŝis la homojn iri al la Kataluna Vojo. Ili ne faris tion ĉar ili pli malpli fidas je la venko de la revo, nek puŝis ilin ia fanatika impulso aŭ la deziro iun ĝeni. Ili iris, tutsimple, pro tiu humila sed profunda ĝojo kiu feliĉigas la homon pro la scio ke li/ŝi estas en la ĝusta tendaro."

Albert Sánchez Piñol, verkisto, aŭtoro de Victus.
Fragmento tradukita el artikolo aperinta en la ĵurnalo Ara, jaŭde la 12an de septembro 2013

divendres, 6 de setembre del 2013

Konstitua Procezo kunvokas al Kataluna Vojo kaj al encirkligo de katalunia ĉefbanko


La Konstitua Procezo, instigita de Teresa Forcades kaj Arcadi Oliveres ĵus anoncis la partoprenon de almenaŭ 3.000 homoj kiuj encirkligos La Caixa-n la venontan 11an de septembro, kun la celo fingromontri kiuj estas la respondeculoj de la krizo.
-Ni atendas la aliĝon de multaj pliaj homoj- ili informis tra komunikaĵo.
La homĉeno ĉirkaŭos la Caixa-konstruaĵon kaj konektos kun la Kataluna Vojo organizita de Kataluna Nacia Asembleo (KNA) en Barcelono, tra la strato Diagonal ĝis placo Francesc Macià kaj tra Gran Via Carles III ĝis Travessera de les Corts.
Fonto: Vilaweb


KEA informas pri la Kataluna Kongreso


La venontajn 1an, 2an kaj 3an de novembro (fakte ankaŭ la 31an de oktobro), okazos en Salardú (Val d'Aran) la 36a Kataluna Kongreso de Esperanto kaj 1a Okcitana Kongreso de Esperanto.
2013 estas la jaro de Okcitanio: plurajn historiajn eventojn oni festas ĉi-jare. Aldone al ĉio ĉi, Okcitanio kaj Katalunio estas tre ligitaj landoj. Lingvoj kaj kulturoj, foje ne reciproke konataj, estas ĝemelaj. Historiaj rilatoj estadas konstante, el la trubaduroj ĝis la akceptado de rifuĝintoj de la hispana milito.
La buĝeto de la kongreso estas ekstreme kriza, sed tamen la antaŭvidita programo estas riĉega kaj interesa. Ĝi ĉefe pritraktos la okcitanan kaj la lingvajn malplimultojn ĝenerale, sed ankaŭ socion. Estos koncerto de JoMo, arta vespero kaj belegaj ekskursoj. Elstaras la partopreno de Kevin de Laet, Jacme Taupiac, JoMo Leclercq, Floreal Martorell, Xavi Rico, Abel Montagut...
Ni petas vin aliĝi kiel eble plej frue, tio multe helpos la organizantojn. Pliaj informoj kaj aliĝoj ĉe www.esperanto.cat

Ĝis baldaŭ en Okcitani'

dimecres, 4 de setembre del 2013