Bervalaĵoj

Rekrutoj staras nudaj antaŭ la ekzamenantaro. Militista kuracisto demandas junan bervalanon:
— Kion signifas tiu ANTO tatuita sur via vira organo?
— Mi estas fervora esperantisto, sinjoro kapitano, kaj en certaj gloraj momentoj miaj amikinoj povas tie legi la vorton ESPERANTO.
Post horo la kuracisto denove vidas fortikan bervalanon kun generilo ornamita per ENTO.
— Ha, ha, ankaŭ ĉe vi oni povas iafoje legi ESPERANTO, ĉu ne?
— Ne, sinjoro kapitano, — fiere diras la rekruto. — Ĉe mi estas legebla EN LA MONDON VENIS NOVA SENTO!

Tiu ĉi kaj aliaj spritaĵoj troveblas en: www.esperanto.mv.ru/Kruko/kruko5.html

La hispana cenzuro

Ĉu en Hispanio daŭre ekzistas cenzuro? Tio evidentiĝis en la lastaj tagoj kiam la fiskalo de la ŝtato ordonis la haltigon de la eldonado kaj distribuado de la lasta numero de la humura gazeto El Jueves. Akurata klarigo pri la tuta afero donas al ni nia kunbloganto Manuel Pankorbo: http://bitakoro.blogdns.org/hispanuje/cenzuro-en-la-21a-jarcento/ .

Artefaritaj Homoj

Frederic Pujulà i Vallès estas la verkinto de la romano Homes Artificials (Artefaritaj Homoj). Tiu verko estas konsiderita kiel la unua scienfikcia romano originale skribita en la kataluna lingvo. Jen mi notas la vivresumon de la aŭtoro:
Frederic Pujulà i Vallès naskiĝis en Palamós en 1877 . Rakontisto, dramverkisto, ĵurnalisto kaj esperantisto, li studis juron kaj vojaĝadis eŭropon. Politike li anis en Unió Catalanista (Katalunista Unuiĝo), li kunlaboris en la gazeto Joventut, publikaĵo reprezentiva de la dua etapo de l'Modernismo. Li soldatis ĉe la franca armeo dum la unua mondmilito.
Skize pri Homes Artificials: La D-ro Pericart eksperimentas cele al atingo de nova civilizo, elsociigita kaj perfekta, sen moralaj reguloj. Tiel li kreas serion de androidoj sen prakondiĉigoj, superhomoj destinitaj renversi ĉiujn nuntempajn valorojn, forigante eĉ la homojn mem...
En Vikipedio vi povos elĉerpi pli da informoj pri la verko kaj la verkinto.

Pri nearabaj numeroj

Okcidentaj esperantistoj estas jam delonge alkutimitaj al la romdevena numerado sed eble ne tiel okazas ĉe azianoj, afrikanoj, ktp. Jen hodiaŭ mi donos iom da helpo por tiuj kiuj deziras traduki tiujn ne universalajn signojn:

Nova filmo

La produktintoj de la filmo Gerda malaperis jam pretigis novan filmverkon: La patro, verŝajne prezentota oficiale dum la Universala kongreso en Yokohamo.
Nova paŝo do, por maplpliigi la grandan truon en la esperanta filmografio, kiu ĝis nun estis apenaŭ simbole reprezentata per manpleno da kaj per bonvolaj amatoraj subtekstigoj.
Esperinde la nova filmo liberiĝis de la limiga pedagogia celo de Gerda kaj pli alproksimiĝos al la ordinaraj kinproduktoj neesperantaj.
Jam eblas ĝin iom gustumi vizitante la koncernan retejon: http://www.imagu.com.br/

Mahatmo

"Amb cada veritable amistat estem posant fermament els fonaments en els quals se sustenta la pau del món. Amb cada acte i amb cada moment que respirem estem edificant el regne de la no-violència.Aquesta és la vertadera llar de l'esperit del ésser humà". (Mahatma Gandhi)

"Per ĉiu nova amikiĝo ni kreas firme la fundamentojn sur kiuj baziĝos la mondpaco. Je ĉiu ago kaj je ĉiu momento kiun ni spiras, ni konstruas la regnon de la ne-perforto. Tiu ĉi estas la vera hejmo de la homa spirito". (mahatmo Gandhi)

Amo en kular'

Amparis du gekuloj,
kroma in' venis kaj in-okulis al kulet',
pro disputa ino ili mal-par-atis,
la mal-paritoj falis puten.
Bonŝance aperis kara kulo,
kiu pensis pri la puta stato,
la kapulo proponis:
"mi ametos la mir-krom-inon!"
la solvo estis verefika,
de tiam gajfolas eĉ lame kuloj,
tiel ke agas senca par-ar', dank' al tiu
kiu pensis igi ĉion malputa.
Jen fino plej dis-kar-ada,
kvazaŭ amputado in-utila.

(publikigita premiere en Kataluno, bulteno de Kej)

Vireki

Ek! Ek!
Ekumu min tuj!
Mi 'stas lua virinjo,
Ĝoja lud' de l'hom',
Alvenas tra vi lakt',
Vivofluo kreativa,
Nek miru nek dubu,
Vi jam iĝis viro plena.

(publikigita premiere en Kataluno, bulteno de KEJ)

interesa retejo

Hodiaŭ mi ricevis de amiko la rekomendon viziti la gazetotekon Lanti (prizorgata de Jesuo de las Heras), retejo kiu kolektas historiajn revuojn kaj bultenojn. Inter ili La Suno Hispana, kiu raportis pri la esperanta movado jam en la komenco de la pasinta jarcento. Vidu ĉi tie ekzempleron kiu informas pri la dua Universala Kongreso.

Popoldiraĵoj (nur por kaĉalunoj)

"tio kion mi dikas iras al miso"
"pli valoras kuraci sin en saluto"
"tiu kiu ne kaŭras, volas"
"ju pli ni suremos, des pli ni riverremos"
" Oni kabeas du, kabeas tri"
"kiu ne tenas feinon la katon pen-tenas"
"salut' kaj for la kan-mut'"

Libera vortkonektado

Pitoreska kapitano nodis dise malamikon konkeritan antaŭ taŭro romantika kaŭzante tertremon mondskale. Leviĝis ĝis islamio ioma marondego gonokoka kapabla blate terurigi giganton. Oni nihilisme metis tizanon onobrikan, kanajle lekata, tabernakle kleraĉa, ĉagrene grenoza, zamenhofe ofenda, damne neniiga. Gapis pise, senzorge geamantoj, ojstre trempataj, tajde dekadencaj, ajne nebulitaj. Tajloro ronĝante teoriumis mise sen enmikso, sola, lama, manka, kaŭzante teologian anatemon monavidan dank' al aliĝo ĝoja, jaĥte tenta, talismane nepra. Prakapitano notis istempe pekon konkan kantatan anase, senhonte.

UK en Barcelono 1909

La 5-a Universala Kongreso okazis en Barcelono, Katalunio, Iberio en 1909 sub la nomo la V-a Tutmonda Kongreso de Esperanto. 1287 partoprenantoj el 32 landoj ĉeestis kaj Frederic Pujulà i Vallès estis la Prezidanto. Rimarkinde, Reĝo Alfonso XIII de Hispanio ĉeestis kaj montris sian subtenon de la lingvo. Tie la reĝo renkontis D-ro Zamenhof kaj donis al li la titolon de Comendador de la Orden de Isabel la Católica (Komandanto de la Ordeno de "Izabel la Katolika") kaj post tio la registaro oficiale permesis ke oni instrui Esperanton en la oficialaj lernejoj, komencanta kun la Centrala Universitato de Madrido. Krome, la kongreso ankaŭ havis iom da naciista sento kune kun la partopreno de pluraj anarkiistaj, komunistaj kaj respublikaj Esperantistoj. Nelonge antaŭe, lokaj maldekstremaj Esperantistoj implikiĝis en 'La Tragika Semajno', serio de kvereloj kun la armeo. Ties partoprenado en tiu konflikto estis reprezentata en la kataluna filmo la ciutat cremada (1976).

Dum la kongreso estis prezentita la teatraĵo Mistero de doloro de Adria GUAL, reĝisoris la tradukinto Frederic Pujulà i Vallès, tiam direktoro de la Teatro Romea, prezentis profesiaj geaktoroj.

(teksto kopiita kaj iom korektita el Vikipedio)

Am-pli-fiki...Sola :P

Mi pagis kotizon al la IJK
Kaj mono eĉ restis por la vojaĝ'
Do trajne, Aŭtobuse kaj ŝipe mi veturis
Alvenis kongreseje kun mia pakaĵ'
En la kongreso mi ekkonis belan inon
Ni bambis, brakumis kaj aperis amorem'
Do ni rapidis ŝiaĉambren kun senpagaj kondomoj
Sed ni ne povis eki, ĉar ekis problem':
Mi estis mola, mola, mola
Mola, mola, mola

Do kune ni klopodis pri veko de peniso
Kuŝe, tuŝe, buŝe, sed fuŝe sen efik'
Dum ses horoj en ŝvito kaj lito ni penis tie
Sed ĉio estis vana, kaj restis ni sen fik'
Mi restis mola, mola, mola
Mola, mola, mola

En la mateno ŝi diris ke -
Tute ne gravas
Sed ŝi foriris por ĝuo de kongres'
Kaj tuj post ŝia foriro ekestis kacvekiĝo
Ekcitiĝo, sekspretiĝo, malmoliĝo, jes, jes!
Mi estis malmola, malmola, malmola...
Sed mi estis sola, sola sola
Jes mi estis malmola, malmola, malmola
Sed: sola, sola, sola

(kopiita el http://www.youtube.com/watch?v=vrS6_S4UMzE)

Am-uziĝu ĉe Pirineoj

La Valo de Àger, estas virga loko, for de la urbaj zonoj, ideala por la praktiko de multaj aventuraj sportoj kaj agadoj en natura medio: http://ptero.valldager.com/esperanto/index.html

Memorigo pri SPR

Kataluna Esperanto-Junularo kaj Valencia Esperanto-Junularo kune kun Varsovia Vento organizas ĉi-somere internacian tendumadon sen strikta programo. Unuflanke ni invitas ĉiujn esperantistojn ĝui internacian etoson, tendumi, festi, ripozi, plonĝi en la riveron, plaĝumi, ekskursi tra belaj pejzaĝoj, ktp. Aliflanke estas invititaj regionaj kulturaj grupoj. Tiel, en festa etoso, ni interŝanĝos spertojn kaj kulturojn. Estas antaŭplanitaj atelieroj pri valencia kulturo, kurso pri kataluna lingvo kaj intensiva esperantokurso por ne-esperantistoj. Ĉiukaze ni kune memzorgos la programon, la manĝojn kaj ĉion ajn. Por pliaj informoj klaku ĉi tie.

Nur impuls'

Fou un impuls,....................... Estis nur impuls'
un invent de l'ànima.............. invento de l'animo
que desvetllà un son,............. vekis min el sonĝ'
la fi d'una incertesa,............... la fin' de l'necerteco
potser el crit d'un infant,....... eble krio de infan'
la fi d'un desert,...................... la fin' de dezert'
d'un miratge silent,................ de silenta miraĝ'
l'instant plaent,....................... plezur' de moment'
unes lletres en el blanc,......... literoj sur la blank'
un veu des del no-lloc,........... iu voĉ' el ne-lok'

Hi anaren les paraules........... Tien iris la vortoj
cercant un bell ressò,............. al serĉ' de bela eĥ'
una veu en la distància,......... voĉo en la distanco
un esperit en la dolçor,.......... spirito en la dolĉec'
un viatge en el no-temps,..... vojaĝo en la ne-temp'
la paraula en sa veu,.............. la vorto es ŝia voĉ'
la mirada en sons ulls,........... la rigardo en ŝia okul'
llavis propers en un cor intens,............ lipoj apud en intensa kor'
vent suau en nit plaent,......................... milda vento en plaĉa nokt'

Fou un impuls...o foren dos....................Nur impulso...aŭ eble du.

Superloĝej' estas ni ĉiuj, homoj kiuj ne rezigniĝas.
Superloĝej' estas ni ĉiuj, homoj kiuj ne deziras hipotekon je 50 jaroj kaj ankaŭ ne je 40 aŭ 30, ĉiuj ni kiuj ne volas luproponojn je maldecaj prezoj kaj kondiĉoj, tiuj kiuj ne volas loĝspekuladon, kiuj ne volas loĝi amasiĝintaj en apartamentoj, kaj ankaŭ ne en apartamentoj sen aerumsistemo nek fenestroj.

Superloĝej' estas ni ĉiuj: mileŭrigitoj, du-mileŭristoj kaj kvincenteŭristoj, gejunuloj kiuj ne emancipiĝas, gepatroj revenantaj al la filaj domoj, filoj reirantaj al la patraj domoj, geparoj kiuj ne povas separiĝi, hipotekoj dependantaj de eŭribor, emerituloj, senlaboruloj, sensekurigitoj, kaj laciĝintoj el tiu ĉi neeltenebla situacio.

Superloĝej' estas ni ĉiuj, kiuj ne volas la detruon de la naturmedio per la sovaĝa kaj senbremsa diskonstruado. Superloĝejo estas ni ĉiuj, kiuj volas ke la malplenaj apartamentoj plenumu socian funkcion.

Superloĝej' estas la homoj kiuj scias, ke ĉio ĉi povas kaj devas ŝanĝiĝi, tiuj kiuj postulas responson, tiuj kiuj reklamas iun rajton surirante la stratojn. Superloĝej' estas ĉiuj kiuj estas socie konsciaj kaj scias kiel devas esti la kvartaloj. Superloĝej' estas ĉiuj kiuj mem suferas priloĝejan kaj urbanizan perfortojn.
Superloĝej' estas ĉiuj kiuj emas batali por sin aŭdigi kaj laŭtkrii, ke la rajtojn oni nek lotumas nek almozpetas sed ke ilin oni konkeras.
Noto: superloĝej' estas la esperantigo de la hispanlingva "supervivienda", heroo naskiĝinta el la mobilizado kontraŭ la loĝspekulado kaj por la rajto loĝi dece kaj ne sub sklavecaj kondiĉoj.

Blekoj de la mondo

Aŭdindaj sonoj. Unu mia amiko renkontis paĝon pri tre diversaj bestosonoj kaj li volis dividi tion kun ni. Ĝi estas en kelkaj kazoj amuze kaj surprize. Vizitu ĝin kaj komparu kun via sperto pri la temo: http://www.georgetown.edu/faculty/ballc/animals/animals.html

En provizado

Antaŭ kelka tempo mi partoprenis staĝon pri klaŭnarto. En ĝi eblis multe lerni pri la arto mem sed ankaŭ pri kompreno de homaj sentoj kaj kapabloj. Iam mia instruisto, rilate al improvizado, asertis: "vi suriru la scenejon sentime, vi ĉiam trovos novan sugeston por ion klaŭni". Kaj li pravis, almenaŭ tiel estis dum la tuta semajnfino en kiu mi provis miajn aktorajn kapablojn. Tio estas spegulo de la vivo en si mem, aferoj neniam ripetiĝas. Provu eliri al la strato en difinita momento kaj provu denove la samon post kelkaj minutoj. Sonoj, bildoj, odoroj, sensacioj, pensaĵoj, impresoj ĝenerale estos malsamaj, kaj tio validas ĉe plej diversaj scenejoj. Mi provos apliki tiun eltrovaĵon al mia blogo, sufiĉos "kapti" unu el la impresoj ĉirkaŭantaj (voĉoj de najbaroj, bruo el mia balkono, la urseto sur unu el la laŭtigiloj, la varmeco de mia ĵus sunumita haŭto, la lumetoj videblaj tra la fenestro,...).
Kompreneble mi parolas pri ekirpunktoj. Ja oni devas ĝui malstreĉon por plezure kaj kontentige skribi, sed menso trankvila kaj libera ĉiam emas provizi materialon kaj inspiron.

Grama Tiko

Esperantistoj estas homoj kiuj entreprenis lerni kaj uzi fremdan lingvon (Esperanton), tial estas normale renkonti ie-tie malĝustaĵojn, ĝenerale ne tre gravajn sed kiuj meritas rimarkojn por konsciigi kaj eventuale levi la kvaliton de la lingvo-uzado.
Ĉibloge mi ŝatus starigi angulon por komenti tiujn erarojn plej ofte renkontataj en konversacioj kaj skribaĵoj.
Unu el ili estas la uzo de "korekta" anstataŭ "ĝusta". "korekta" estas la adjektiva formo de la verbo "korekti". Tiel do, kiu ajn vorto uzinda kaj gramatike bona estas "ĝusta", ĉar principe ĝi ne ricevis korektadon (eventuale jes elektiĝon).
Alia vorto kutime misuzita estas "ofero", aplikita en la senco "propono". Kio ajn prezentata al aliaj homoj, sen komerca (oferto) aŭ religia (ofero) celo estas "propono". Ekzemple: Petro proponis al Maria sian krajonon por ke ŝi povu fini la leteron.